Kogo obejmie fiński egzamin obywatelski od 2027 roku i od kiedy liczy się data wniosku?

Nowy wymóg wiedzy o fińskim społeczeństwie, sprawdzany m.in. egzaminem obywatelskim (kansalaisuuskoe), dotyczy osób w wieku 18–64 lat, które składają wniosek o obywatelstwo fińskie (kansalaisuushakemus) 1 marca 2027 r. lub później. Nowelizacja ustawy o obywatelstwie wchodzi w życie 1 stycznia 2027 r., ale wniosków złożonych w pierwszych dwóch miesiącach jej obowiązywania nowy wymóg nie obejmuje. Jeśli złożysz wniosek najpóźniej 28 lutego 2027 r., nowego wymogu nie musisz spełniać.

Poradnik jest dla Polaków mieszkających w Finlandii, którzy planują wniosek o naturalizację i chcą sprawdzić, czy przed jego złożeniem muszą zdać egzamin obywatelski albo wykazać wiedzę o społeczeństwie w inny sposób.

Co się zmienia?

Ustawa nr 552/2026 zmieniająca ustawę o obywatelstwie (kansalaisuuslaki, 359/2003) została zatwierdzona 16 czerwca 2026 r. i wchodzi w życie 1 stycznia 2027 r. Dodaje do ogólnych warunków naturalizacji nowy warunek: wymóg wiedzy o społeczeństwie (yhteiskuntatietoedellytys). Wnioskodawca ma mieć wystarczającą wiedzę o fińskim społeczeństwie, wykazaną po fińsku albo po szwedzku.

Nowy wymóg nie zastępuje pozostałych warunków. Według Urzędu Imigracyjnego (Maahanmuuttovirasto, Migri) nadal trzeba spełnić m.in. wymóg znajomości języka i wymóg wystarczających środków utrzymania.

Jak wykazać wiedzę o społeczeństwie?

Ustawa przewiduje trzy sposoby (§ 17 b):

1. zdanie egzaminu obywatelskiego (kansalaisuuskoe),
2. fińsko- albo szwedzkojęzyczna matura (ylioppilastutkinto) zdana w Finlandii,
3. fińsko- albo szwedzkojęzyczny dyplom szkoły wyższej (korkeakoulututkinto) uzyskany w Finlandii.

Migri wymienia jako takie dyplomy: licencjat (bachelor) albo magisterium na uniwersytecie, licencjat (AMK) albo magisterium (YAMK) w uczelni nauk stosowanych oraz licencjat naukowy (licentiate) albo doktorat.

Do wniosku o obywatelstwo dołączasz dokument potwierdzający wiedzę o społeczeństwie — tak jak dokument o znajomości języka i o środkach utrzymania (§ 45 ustawy w nowym brzmieniu).

Uwaga: certyfikat językowy YKI nie wystarcza. Według Migri potwierdza tylko wymóg językowy; wiedza o społeczeństwie jest osobnym warunkiem. Jak udokumentować język, wyjaśnia poradnik Jak udokumentować znajomość fińskiego albo szwedzkiego przy wniosku o obywatelstwo Finlandii?

Kogo nowy wymóg nie obejmuje?

• Osób poniżej 18 lat i osób, które ukończyły 65 lat — tak stanowi ustawa (§ 17 b).
• Osób, które zostały pełnoletnie w trakcie postępowania. Według ustawy wymóg wiedzy o społeczeństwie nie dotyczy osoby, która ukończyła 18 lat, gdy jej wniosek był już rozpatrywany (§ 25). Jak dołączyć dziecko do wniosku rodzica, opisuje poradnik Jak dołączyć małoletnie dziecko do wniosku polskiego rodzica o obywatelstwo fińskie?
• Osób uzyskujących obywatelstwo w drodze deklaracji (ang. citizenship declaration). Według Migri nowy wymóg dotyczy wyłącznie wniosku o obywatelstwo.

Wyjątek ze względów zdrowotnych

Obywatelstwo można przyznać mimo niespełnienia wymogu, jeśli stan zdrowia lub niepełnosprawność długotrwale uniemożliwia jego spełnienie albo istnieje inny bardzo ważny powód (§ 17 b). Migri wyjaśnia, że musi to być np. istotna i długotrwała przyczyna medyczna.

Odstępstwo od wymogu to coś innego niż szczególne warunki zdawania egzaminu. Osoba, która z powodu choroby, niepełnosprawności, szczególnych trudności w czytaniu i pisaniu albo podobnej przyczyny nie może zdawać egzaminu tak jak inni, może zdawać go w szczególnych warunkach; decyduje o tym Migri na osobną prośbę (§ 25 g). Według Migri może to być np. dodatkowy czas, egzamin ustny albo własna pomoc techniczna.

Jak ustalić, czy nowe zasady dotyczą twojego wniosku?

Decyduje data złożenia wniosku:

Według Migri liczy się złożenie wniosku w e-usłudze Enter Finland albo złożenie wniosku papierowego w punkcie obsługi Migri. Jeśli wyślesz wniosek w Enter Finland przed 1 marca 2027 r., a wizytę w celu potwierdzenia tożsamości dostaniesz dopiero po tej dacie, nowy wymóg cię nie dotyczy.

Migri przypomina, że przed złożeniem wniosku trzeba spełniać wszystkie warunki, które obowiązują w dniu wniosku. Wniosek złożony przed spełnieniem warunków może skończyć się decyzją odmowną, a uzupełnianie dokumentów wydłuża postępowanie.

Jak wygląda egzamin obywatelski?

• Egzamin jest testem wielokrotnego wyboru, zdawanym po fińsku albo po szwedzku, co do zasady w formie elektronicznej (§ 25 a).
• Sprawdza podstawową wiedzę o funkcjonowaniu fińskiego społeczeństwa oraz o prawach i obowiązkach jednostki. Pytania dotyczą m.in. najważniejszych przepisów, praw podstawowych i praw człowieka, równości, w tym równości płci, oraz historii i kultury Finlandii (§ 25 a).
• Pytania opierają się na ogólnodostępnych materiałach do nauki. Według komunikatu Migri z 9 października 2026 r. materiały przygotowuje Uniwersytet Helsiński, a Migri opublikuje je na swojej stronie na przełomie 2026 i 2027 r.
• Według Migri egzamin trzeba zdać przed złożeniem wniosku o obywatelstwo, a wynik nie traci ważności.
• Egzamin jest płatny. Wysokość opłaty określa rozporządzenie Ministerstwa Spraw Wewnętrznych (§ 25 i); terminy egzaminów i terminy zapisów Migri zapowiada opublikować najpóźniej na przełomie 2026 i 2027 r.
• Decyzję o niezaliczeniu egzaminu można zakwestionować wnioskiem o sprostowanie (oikaisuvaatimus) do Migri; jego rozpatrzenie jest płatne (§ 41–42).

Co zrobić teraz?

1. Sprawdź swój wiek i to, czy masz fińską albo szwedzką maturę lub dyplom szkoły wyższej uzyskany w Finlandii po fińsku albo po szwedzku.
2. Jeśli spełniasz już wszystkie obecne warunki, ustal, czy złożysz wniosek w Enter Finland albo w punkcie obsługi Migri najpóźniej 28 lutego 2027 r.
3. Jeśli wniosek złożysz 1 marca 2027 r. lub później i nie obejmuje cię wyłączenie, zaplanuj zdanie egzaminu przed wysłaniem wniosku.
4. Śledź stronę Migri o zmianach w ustawie o obywatelstwie: tam pojawią się materiały do nauki oraz terminy egzaminów i zapisów.

Poradnik opiera się na ustawie nr 552/2026 w serwisie Finlex oraz na stronach Urzędu Imigracyjnego (Migri).