Jak udokumentować znajomość fińskiego albo szwedzkiego przy wniosku o obywatelstwo Finlandii?

Do wniosku o obywatelstwo Finlandii musisz dołączyć dokument, który potwierdza co najmniej zadowalającą ustną i pisemną znajomość fińskiego albo szwedzkiego. Może to być certyfikat państwowego egzaminu językowego (yleinen kielitutkinto, YKI) z poziomem 3 w odpowiedniej parze podtestów; Urząd Imigracyjny (Maahanmuuttovirasto, Migri) przyjmuje też m.in. fińskie świadectwa szkolne, kwalifikacje zawodowe i studia. Dokument trzeba mieć przed złożeniem wniosku.

Poradnik jest dla dorosłych, którzy mieszkają w Finlandii i przygotowują własny wniosek o obywatelstwo. Nie dotyczy wniosku za dziecko ani kursów języka.

Czego wymaga ustawa?

Ustawa o obywatelstwie (kansalaisuuslaki 359/2003, § 13) stawia warunek językowy (kielitaitoedellytys): zadowalająca ustna i pisemna znajomość fińskiego lub szwedzkiego albo, zamiast nich, znajomość fińskiego lub fińsko-szwedzkiego języka migowego na podobnym poziomie. Język migowy dotyczy według Migri osób z niepełnosprawnością mowy lub słuchu.

Migri podkreśla dwie rzeczy:

• dokument językowy musisz mieć, zanim złożysz wniosek, i dołączasz go do wniosku;
• do wniosku wystarczy kopia dokumentu.

Jakimi dokumentami możesz potwierdzić znajomość języka?

Migri wymienia te możliwości (punkty 1–6 odpowiadają też § 17 ustawy):

1. Certyfikat YKI z fińskiego lub szwedzkiego na poziomie średnim, z oceną co najmniej 3 (szczegóły niżej).
2. Państwowy egzamin językowy administracji (valtionhallinnon kielitutkinto) z co najmniej zadowalającą ustną i pisemną znajomością fińskiego lub szwedzkiego.
3. Fińska szkoła podstawowa — świadectwo ukończenia szkoły albo całego programu nauczania podstawowego, z którego wynika zdany egzamin z fińskiego lub szwedzkiego jako języka ojczystego albo drugiego.
4. Fińskie liceum — świadectwo ukończenia liceum, fiński egzamin maturalny (ylioppilastutkinto) albo zaświadczenie o ukończeniu programu liceum, z zaliczonym fińskim lub szwedzkim jako językiem ojczystym albo drugim.
5. Kwalifikacja zawodowa uzyskana z fińskim lub szwedzkim jako językiem kwalifikacji. Migri przyjmuje tylko świadectwo ukończenia kwalifikacji w całości; świadectwa kształcenia przygotowującego i częściowego ukończenia nie wystarczą.
6. Studia na fińskiej uczelni (uniwersytet albo uczelnia nauk stosowanych): zajęcia z fińskiego lub szwedzkiego zaliczone w ramach ukończonego dyplomu albo sprawdzian dojrzałości (kypsyysnäyte) po fińsku lub szwedzku w ramach dyplomu. Migri zaleca sprawdzić na uczelni, czy zajęcia językowe wchodzą do twojego dyplomu.
7. Zaświadczenie o znajomości języka migowego wydane przez Fiński Związek Głuchych (Kuurojen Liitto ry) — tylko dla osób z uszkodzeniem słuchu.

Jaki wynik YKI wystarczy?

Egzamin YKI ma cztery podtesty (osakoe): mówienie, rozumienie ze słuchu, pisanie i rozumienie tekstu. Każdy dostaje osobną ocenę poziomu (taitotaso). Do wniosku o obywatelstwo potrzebujesz egzaminu YKI z fińskiego lub szwedzkiego na poziomie średnim i oceny 3 albo 4 w jednym podteście ustnym i jednym pisemnym. Według Migri ocena 3 odpowiada poziomowi B1 europejskiej skali CEFR.

Migri i Rada Edukacji (Opetushallitus, OPH) przyjmują tylko te pary podtestów:

Inne pary, na przykład rozumienie ze słuchu i rozumienie tekstu, nie spełniają warunku.

O czym pamiętać przy egzaminie:

• Musisz przystąpić do wszystkich podtestów i wykonać cały egzamin tego samego dnia — inaczej nie dostaniesz certyfikatu.
• Wymaganą parę możesz złożyć z dwóch osobnych certyfikatów YKI, np. mówienie 3 z jednego egzaminu i pisanie 3 z innego.
• Ocena egzaminu trwa według OPH około dwóch miesięcy; certyfikat przychodzi pocztą na adres podany przy zapisie. Zaplanuj egzamin z wyprzedzeniem, bo bez certyfikatu nie złożysz wniosku.
• Migri zwraca uwagę, że terminy egzaminów w regionie Helsinek szybko się zapełniają; możesz zapisać się na egzamin poza swoim regionem.
• Daty egzaminów i zapis znajdziesz na stronie OPH o YKI.

Certyfikat YKI sprzed 2012 roku

Egzamin YKI zmienił się w 2012 roku. Jeśli zdawałeś go w latach 2002–2011, wystarczy ogólny poziom co najmniej 3; przy certyfikacie sprzed 2002 roku — co najmniej 4. Certyfikatu YKI zdanego przed 1 stycznia 2012 r. nie można łączyć z innym certyfikatem.

Jak dołączyć dokument do wniosku?

1. Sprawdź, czy twój dokument jest na liście powyżej i czy wynika z niego wymagany wynik (przy YKI: odpowiednia para podtestów).
2. Przygotuj skan lub kopię dokumentu — Migri przyjmuje kopię.
3. Wypełnij wniosek o obywatelstwo w e-usłudze Enter Finland i dodaj dokument językowy jako załącznik. Według cennika Migri na 2026 r. wniosek elektroniczny kosztuje 550 €, a papierowy 650 €.
4. Jeśli idziesz do punktu obsługi Migri, weź ze sobą oryginały dokumentów. Wizyty możesz uniknąć, jeśli logujesz się do Enter Finland silnym uwierzytelnieniem elektronicznym (np. bankowymi danymi do logowania), składasz wniosek w Enter Finland, opłacasz go przed złożeniem i składasz go tylko dla siebie (więcej o logowaniu: silne uwierzytelnianie bankowe).

Migri ostrzega, że wniosek złożony przed spełnieniem wszystkich warunków może skończyć się decyzją odmowną.

Kiedy można prosić o wyjątek od wymogu językowego?

W niektórych sytuacjach możesz poprosić o odstępstwo od wymogu językowego (kielitaitoedellytyksestä poikkeaminen, § 18 b ustawy). Migri wymienia jako możliwe powody:

• wiek ponad 65 lat;
• stan zdrowia, który uniemożliwia opanowanie języka;
• to, że w chwili przyjazdu do Finlandii byłeś dorosłym, który nie umiał czytać ani pisać;
• inny bardzo ważny powód.

Ustawa rozróżnia przy tym kilka sytuacji. Osobny powód wyjątku dotyczy osób w wieku 65 lat i więcej, które mają w Finlandii status uchodźcy, ochronę uzupełniającą albo zezwolenie na pobyt z przyczyn humanitarnych. Osobom w wieku 65 lat i więcej z zezwoleniem na pobyt wydanym na innej podstawie oraz osobom, które nie umieją czytać ani pisać, wyjątek można przyznać, jeśli znają podstawy rozumienia i mówienia po fińsku lub szwedzku albo regularnie uczestniczyli w nauce fińskiego lub szwedzkiego. Potwierdza się to zaświadczeniem od nauczyciela fińskiego lub szwedzkiego.

Migri zaznacza, że wyjątki przyznaje bardzo rzadko, a wniosek z prośbą o wyjątek rozpatruje dłużej, zwykle z prośbą o dodatkowe informacje. Opłata za wniosek nie jest zwracana, także przy decyzji odmownej. Listę załączników przy prośbie o wyjątek podaje strona Migri o wniosku dorosłego.

Poradnik opiera się na ustawie o obywatelstwie w Finlex oraz na stronach Migri, Opetushallitus i InfoFinland.