Jak złożyć wniosek o fiński zasiłek opieki domowej nad dzieckiem poniżej trzech lat (kotihoidon tuki)?

Jeśli zajmujesz się w domu dzieckiem poniżej trzech lat, które nie chodzi do gminnego przedszkola, możesz wystąpić do Kela o zasiłek opieki domowej (fiń. lasten kotihoidon tuki, w skrócie kotihoidon tuki). Wniosek składa rodzic, jego małżonek lub partner albo opiekun prawny dziecka, w e-usłudze OmaKela lub na formularzu WH1e wysyłanym pocztą. Złóż go najlepiej przed końcem zasiłku rodzicielskiego, bo prawo do świadczenia zaczyna się zaraz po nim, a wstecz Kela przyznaje je najwyżej za 6 miesięcy.

Poradnik dotyczy całej Finlandii z wyjątkiem Wysp Alandzkich: tam o zasiłek występuje się w gminie zamieszkania, nie w Kela.

Kto może dostać zasiłek opieki domowej?

Według Kela zasiłek przysługuje, gdy spełnione są jednocześnie te warunki:

• jesteś rodzicem dziecka, małżonkiem lub partnerem rodzica albo opiekunem prawnym dziecka;
• dziecko ma ponad 6 miesięcy, czyli od jego urodzenia minęło co najmniej 160 dni roboczych (liczy się poniedziałki–soboty, bez świąt w tygodniu), i nie ukończyło 3 lat;
• dziecko nie ma miejsca w gminnej wczesnej edukacji (fiń. varhaiskasvatus);
• opiekujesz się dzieckiem sam albo zorganizowałeś opiekę innej osoby.

Opiekunem może być rodzic, ale też np. babcia albo zatrudniona niania. Gdy dzieckiem zajmuje się ktoś inny, zasiłek i tak trafia do wnioskodawcy, czyli np. do rodzica. Zasiłek można też dostać na starsze rodzeństwo w wieku przedszkolnym, które nie chodzi do gminnego przedszkola, ale tylko do 3. urodzin najmłodszego dziecka w rodzinie.

Nie musisz mieć pracy. Jeśli pracujesz, możesz wziąć bezpłatny urlop wychowawczy najdłużej do 3. urodzin dziecka i w tym czasie pobierać zasiłek. Według Kela w trakcie pobierania zasiłku możesz też pracować albo korzystać z urlopu wypoczynkowego.

Warunek zamieszkania w Finlandii

Ustawa wymaga, aby dziecko faktycznie mieszkało w Finlandii; pobyt za granicą dłuższy niż 3 miesiące się do tego nie wlicza. Według InfoFinland dziecko powinno mieszkać w Finlandii na stałe albo czasowo, gdy przynajmniej jeden z rodziców pracuje tu i jest objęty ubezpieczeniem emerytalnym z pracy.

Jeśli pracujesz w Finlandii, a dziecko mieszka w innym kraju UE lub EOG albo w Szwajcarii, Kela może wypłacać zasiłek także wtedy, ale bez dodatku gminnego. W takich sprawach świadczenia rodzinne obu krajów są koordynowane; o szczegóły pytaj Kela pod numerem 020 634 0200.

Kiedy zasiłek nie przysługuje?

• Gdy Kela wypłaca na to dziecko zasiłek ciążowy, rodzicielski albo częściowy zasiłek rodzicielski.
• Gdy na to samo dziecko pobierasz dopłatę do opieki prywatnej (fiń. yksityisen hoidon tuki). Na różne dzieci w rodzinie oba świadczenia można pobierać równocześnie.
• Gdy dziecko ma miejsce w gminnej wczesnej edukacji. Jeśli np. bierzesz płatny urlop wypoczynkowy, ale nie wypisujesz dziecka z gminnego przedszkola na ten czas, zasiłek za ten okres nie przysługuje.
• Za okres krótszy niż miesiąc. Minimum jest spełnione także wtedy, gdy rodzice pobierają zasiłek na zmianę, o ile okresy łącznie trwają co najmniej miesiąc bez przerwy.

Kela podaje przykład: jeśli drugi rodzic bierze kilkudniowy urlop rodzicielski krótko po zakończeniu pierwszego, zasiłek nie przysługuje ani w czasie tego urlopu, ani w kilkudniowej przerwie przed nim, bo przerwa nie tworzy pełnego miesiąca. Zaplanuj więc kolejność urlopów rodzicielskich przed złożeniem wniosku.

Ile wynosi zasiłek?

Zasiłek składa się z dwóch części: części podstawowej (fiń. hoitoraha) i dodatku zależnego od dochodu (fiń. hoitolisä). Niektóre gminy dopłacają do niego dodatek gminny (fiń. kuntalisä). Zasiłek podlega opodatkowaniu.

Według Kela miesięczne kwoty części podstawowej od 1 stycznia 2026 r. wynoszą:

Dodatek zależny od dochodu przysługuje tylko na jedno dziecko i od 1 stycznia 2026 r. według Kela wynosi najwyżej 202,12 euro miesięcznie. Pełny dodatek dostajesz, gdy miesięczny dochód brutto rodziny nie przekracza progu dla jej wielkości; powyżej progu dodatek maleje o określony procent nadwyżki, aż do granicy, powyżej której nie jest wypłacany. Według Kela progi od 1 stycznia 2026 r. wynoszą:

Do wielkości rodziny liczy się najwyżej dwoje dorosłych i dwoje dzieci w wieku przedszkolnym. Nie liczy się dzieci, na które wypłacany jest zasiłek rodzicielski, ani dzieci w wieku szkolnym. Jeśli mieszkasz z małżonkiem lub partnerem, jego dochody wliczają się do dochodu rodziny, nawet gdy nie jest opiekunem prawnym dziecka. Część podstawowa zasiłku i dodatek gminny nie są traktowane jako dochód.

Przy bliźniętach pełną kwotę na dziecko poniżej 3 lat dostajesz na jedno z nich, a na pozostałe kwotę jak na kolejne rodzeństwo. Swoją kwotę możesz oszacować w kalkulatorze na stronie Kela; wynik jest tylko szacunkiem.

Dodatek gminny

Wysokość i warunki dodatku gminnego zależą od gminy, a nie każda gmina go wypłaca. Część gmin ma umowę z Kela i wtedy Kela wypłaca dodatek automatycznie razem z zasiłkiem, bez osobnego wniosku. Jeśli kalkulator Kela pokazuje, że nie dostaniesz dodatku od Kela, sprawdź w swojej gminie, czy go wypłaca. Jeśli tak, wniosek o dodatek składasz w gminie.

Jak złożyć wniosek krok po kroku?

1. Ustal, kto składa wniosek. Jeśli oboje rodzice opiekują się dzieckiem, uzgodnijcie, kto złoży wniosek. Kela zaleca, aby wszystkie wnioski o świadczenia na opiekę nad dziećmi składała ta sama osoba.
2. Wybierz termin. Złóż wniosek z wyprzedzeniem, przed końcem zasiłku rodzicielskiego. Możesz wskazać datę rozpoczęcia albo okres. Jeśli nie podasz daty końcowej, Kela przyzna zasiłek do 3. urodzin najmłodszego dziecka.
3. Zdecyduj o dodatku zależnym od dochodu. We wniosku zaznaczasz osobno, czy wnioskujesz o część podstawową i o dodatek. Część o dochodach rodziny wypełniasz tylko przy wniosku o dodatek.
4. Złóż wniosek w OmaKela albo na formularzu WH1e (szczegóły niżej). Na każde dziecko wybierasz, czy wnioskujesz o zasiłek opieki domowej, czy o dopłatę do opieki prywatnej.
5. Sprawdzaj sprawę w OmaKela. Zobaczysz tam, czy wniosek został rozpatrzony, jaką kwotę przyznano, kiedy nastąpi wypłata, a także ewentualne prośby o brakujące dokumenty.

Wniosek w OmaKela

E-usługa OmaKela działa tylko po fińsku i szwedzku. Dokumenty uzupełniające fotografujesz i przesyłasz w OmaKela; listę potrzebnych załączników pokazuje sam wniosek.

Wniosek na formularzu WH1e

Formularz WH1e jest dostępny po angielsku. Wypełnij go, wydrukuj, podpisz i wyślij pocztą razem z załącznikami na adres:

Kela
PL 10
00056 KELA

Formularz pyta m.in. o:

• dane wnioskodawcy i numer własnego rachunku bankowego;
• mieszkanie lub pracę za granicą twoją, partnera lub drugiego rodzica oraz o świadczenia rodzicielskie z innego kraju;
• okres, od którego wnioskujesz o część podstawową i dodatek;
• każde dziecko w wieku przedszkolnym: kto się nim opiekuje i od kiedy;
• dochody rodziny (tylko przy wniosku o dodatek) oraz dochody dzieci, np. alimenty.

Jeśli przeprowadziłeś się do Finlandii i wcześniej nie składałeś wniosków do Kela, dołącz też formularz Y 77e. Gdy wyjeżdżasz za granicę, formularz wskazuje dodatkowo Y 38e. Przedsiębiorca wnioskujący o dodatek dołącza formularz Y 8e o dochodach z działalności. Zachowaj kopie i potwierdzenia, bo Kela może o nie poprosić.

Decyzję Kela wydaje tylko po fińsku albo szwedzku. Kela ma obsługę telefoniczną po angielsku; numer obsługi klienta podany przy tym świadczeniu to 020 634 2550.

Kiedy Kela wypłaca zasiłek?

Zasiłek jest wypłacany co miesiąc, w ostatni dzień bankowy miesiąca. Jeśli decyzję dostaniesz po 10. dniu miesiąca, pierwsza wypłata nastąpi w ostatni dzień bankowy następnego miesiąca. Datę pierwszej wypłaty podaje decyzja. Okres zasiłku nie musi zaczynać się od początku miesiąca. Gdy wypłata kończy się w trakcie miesiąca, kwota za tę część miesiąca jest wypłacana w ostatni dzień miesiąca.

Wypłata kończy się m.in., gdy w rodzinie nie ma już dziecka poniżej 3 lat, gdy dziecko zaczyna gminną wczesną edukację albo szkołę (najpóźniej 31 lipca) oraz gdy rodzina wyprowadza się za granicę lub dziecko przebywa za granicą.

Jakie zmiany trzeba zgłaszać?

Zgłoś Kela niezwłocznie, gdy:

• dziecko dostaje miejsce w gminnej wczesnej edukacji;
• zmienia się sposób opieki, np. czas, miejsce, opłata lub opiekun;
• dziecko zaczyna edukację przedszkolną;
• rodzina przeprowadza się do innej gminy (zob. zgłoszenie zmiany adresu w Finlandii);
• rodzina albo dziecko wyjeżdża za granicę na dłużej niż 3 miesiące.

Jeśli pobierasz dodatek zależny od dochodu, zgłoś też zmianę dochodów rodziny oraz rozpoczęcie lub zakończenie wspólnego zamieszkania z partnerem. Niezgłoszona zmiana może oznaczać nadpłatę, którą Kela później odzyska.

Raz w roku Kela sprawdza, czy dochody rodziny zmieniły się w sposób wpływający na dodatek. Dostaniesz wtedy pismo w OmaKela, na które musisz odpowiedzieć. Po przeglądzie otrzymasz nową decyzję; jeśli dochody spadły, dodatek może zostać podwyższony wstecz najwyżej za 6 miesięcy.

Jak zasiłek wpływa na inne świadczenia?

• Yleistuki: jeśli Kela wypłaca ci świadczenie dla bezrobotnych yleistuki, zasiłek opieki domowej twój lub partnera jest od niego odliczany; dodatku gminnego się nie odlicza. Zasiłku nie odlicza się, gdy jeden rodzic pobiera go, opiekując się dzieckiem, a drugi jest całkowicie bezrobotny. Więcej w poradniku o rejestracji bezrobocia i yleistuki.
• Zasiłek z kasy bezrobocia (fiń. ansiopäiväraha): o wpływ zasiłku opieki domowej zapytaj swoją kasę bezrobocia.
• Wsparcie dla studentów: nie wpływa na zasiłek opieki domowej, ale zasiłek liczy się jako dochód przy kontroli dochodów studenta.

Gdy zatrudniasz nianię

Za zasiłek opieki domowej możesz opłacić opiekunkę zatrudnioną na umowę o pracę; nie musi jej zatwierdzać gmina. Jesteś wtedy pracodawcą: potrącasz podatek według karty podatkowej opiekunki, opłacasz składki ustawowe od całej pensji (także od części pokrytej zasiłkiem), organizujesz opiekę medyczną pracowniczą i zgłaszasz wypłaty do krajowego rejestru dochodów. Kilka rodzin może zatrudnić jedną opiekunkę wspólnie.

Co zrobić, gdy nie zgadzasz się z decyzją?

Jeśli chcesz zakwestionować decyzję, odwołanie składasz za pośrednictwem Kela; sprawę rozpatruje następnie komisja odwoławcza ds. zabezpieczenia społecznego (fiń. sosiaaliturvan muutoksenhakulautakunta). Termin i sposób złożenia odwołania podaje pouczenie dołączone do decyzji. Krok po kroku opisujemy to w poradniku o odwołaniu od decyzji Kela.

Poradnik opiera się na stronach Kela, InfoFinland i na ustawie o zasiłku opieki domowej i dopłacie do opieki prywatnej (laki lasten kotihoidon ja yksityisen hoidon tuesta, 1128/1996).