Podejrzenie zatrucia dziecka w Finlandii: centrum zatruć czy 112?

Jeżeli dziecko jest nieprzytomne, ma nagłe trudności w oddychaniu albo drgawki, dzwoń natychmiast pod 112. Przy podejrzeniu zatrucia bez takich objawów zadzwoń do Centrum Informacji o Zatruciach (Myrkytystietokeskus): 0800 147 111. Centrum działa całodobowo, każdego dnia roku, i pomaga mieszkańcom całej Finlandii.

Nie czekaj na pojawienie się objawów, żeby zapytać o ryzyko. Telefon jest właściwy również wtedy, gdy nie masz pewności, czy dziecko połknęło lek lub niebezpieczną substancję. Informacje o produkcie zbieraj bez opóźniania wezwania pomocy.

Który numer wybrać?

Oba numery centrum prowadzą do tej samej całodobowej usługi. Bezpłatność numeru 0800 nie oznacza, że połączenie z numerem 09 również jest bezpłatne. Numer 112 jest bezpłatny; w Finlandii wybierasz go bez numeru kierunkowego, także z telefonu z polską kartą SIM.

Przy zagrożeniu życia zacznij od 112. Nie odkładaj wezwania ratowników, żeby najpierw uzyskać ocenę centrum zatruć.

Co powiedzieć w rozmowie?

Zacznij od tego, że chodzi o dziecko i podejrzenie zatrucia. Opisz jego aktualny stan, zwłaszcza przytomność, oddech i zauważone objawy. Przygotuj tyle informacji, ile możesz szybko ustalić:

• wiek dziecka i przybliżoną masę ciała;
• nazwę leku lub produktu, a przy leku także moc podaną na opakowaniu;
• ilość, którą dziecko mogło połknąć, lub liczbę brakujących tabletek;
• przybliżony czas zdarzenia;
• sposób kontaktu: połknięcie, wdychanie, zabrudzenie skóry lub dostanie się substancji do oka;
• wykonane już czynności i podane preparaty.

Miej pod ręką opakowanie, jeśli jest dostępne. Odczytaj dokładną nazwę zamiast określenia „tabletka przeciwbólowa” czy „płyn do sprzątania”. Gdy ilość lub czas są nieznane, powiedz to wprost. Nie opóźniaj rozmowy, szukając wszystkich odpowiedzi albo próbując samodzielnie obliczyć bezpieczną dawkę.

Przy połączeniu z 112 podaj także miejsce zdarzenia. Odpowiadaj na pytania dyspozytora i nie rozłączaj się, dopóki nie pozwoli. Obsługa działa po fińsku, szwedzku i angielsku; jeżeli potrzebujesz innego języka, powiedz na początku, że mówisz po polsku. Dyspozytor może skorzystać z tłumaczenia telefonicznego.

Co robić w pierwszych minutach?

Postępuj zgodnie z instrukcjami centrum albo dyspozytora. Podstawowe działania zależą od drogi narażenia:

• Substancja w ustach: oczyść usta, jeżeli można zrobić to bezpiecznie. Nie prowokuj wymiotów.
• Substancja na skórze: zdejmij zabrudzoną odzież i płucz skórę wodą; przy substancji żrącej centrum zatruć zaleca płukanie przez 30–60 minut. Jeśli pojawi się silny ból, oparzenie lub stan zapalny skóry, zgłoś się do lekarza.
• Substancja w oku: natychmiast rozpocznij płukanie wodą. Centrum zatruć zaleca około 15 minut, a przy substancji żrącej co najmniej 30 minut. Nie odkładaj rozpoczęcia płukania do końca rozmowy telefonicznej. Jeśli po płukaniu pojawi się silny ból, obrzęk, nadwrażliwość na światło lub łzawienie, zgłoś się do lekarza.
• Wdychanie oparów lub gazu: przenieś dziecko na świeże powietrze, jeśli możesz to zrobić bez narażania siebie na działanie substancji, i pozwól mu odpocząć, najlepiej w pozycji półsiedzącej. Jeśli łagodne objawy nie mijają w spoczynku albo pojawi się przedłużający się kaszel lub trudności w oddychaniu, zgłoś się do lekarza.

Jeżeli jest drugi dorosły, może wezwać pomoc, gdy ty wykonujesz pierwsze czynności. Dalsze postępowanie uzgodnij ze specjalistą, podając nazwę produktu.

Węgiel aktywny podawaj wyłącznie na zalecenie pracownika ochrony zdrowia. Nie wybieraj samodzielnie preparatu ani dawki. Nie podawaj dziecku nic do picia; przy silnym pragnieniu można dać kilka łyków wody. Inne płyny tylko na zalecenie centrum zatruć.

Jeżeli dziecka nie można dobudzić, wezwij 112. Gdy oddycha prawidłowo, ułóż je w pozycji bezpiecznej na boku. Jeżeli nie oddycha prawidłowo, rozpocznij resuscytację i korzystaj z instrukcji dyspozytora. To sytuacja wymagająca działania ratunkowego, a nie oczekiwania na poradę dotyczącą samej substancji.

Czy można zostać z dzieckiem w domu?

Obserwację w domu wybierz tylko wtedy, gdy zaleci ją centrum zatruć. Nasilenie objawów i czas ich pojawienia się zależą od substancji, ilości oraz sposobu narażenia. To, że dziecko w tej chwili wygląda dobrze, nie jest samodzielną oceną bezpieczeństwa.

Przed zakończeniem rozmowy upewnij się, że wiesz:

• jak długo obserwować dziecko i na jakie objawy zwracać uwagę;
• co wolno mu podać;
• kiedy ponownie zadzwonić i kiedy zgłosić się do placówki;
• czy potrzebna jest pilna ocena lekarska i gdzie jej szukać.

Zapisz zalecenia. Jeśli później pojawią się objawy zagrożenia życia, dzwoń pod 112, nawet jeżeli wcześniej zalecono obserwację domową. Przy innych nowych objawach lub dodatkowej informacji o połkniętej substancji ponownie skontaktuj się z centrum.

Zapisz oba numery centrum w telefonie i udostępnij je osobom opiekującym się dzieckiem. Leki i niebezpieczne chemikalia przechowuj tak, aby dziecko nie miało do nich dostępu.